พระโพธิสัตว์กับนกตะขาบ

พระโพธิสัตว์กับนกตะขาบ

นานมาแล้ว ในสมัยที่พระโพธิสัตว์ยังทรงเป็นนกตะขาบ อาศัยอยู่บนต้นไม้ใหญ่ในป่าอันอุดมสมบูรณ์ ป่าแห่งนี้เต็มไปด้วยพรรณไม้นานาชนิด ส่งกลิ่นหอมอบอวลยามเช้าตรู่ แสงแดดอ่อนๆ สาดส่องลอดใบไม้ลงมาเป็นประกายระยิบระยับ เสียงนกร้องเจื้อยแจ้ว เสียงลมพัดไหวใบไม้ เป็นดั่งบทเพลงแห่งธรรมชาติที่ขับกล่อมทุกชีวิตในป่าแห่งนั้น

พระโพธิสัตว์ในชาติภพนี้ ทรงเป็นนกตะขาบที่มีขนสีเขียวเข้มเหลือบทอง สวยงามโดดเด่นกว่านกชนิดอื่นใดในป่า พระองค์ทรงมีจิตใจเมตตา โอบอ้อมอารีต่อสรรพสัตว์ทั้งปวง ไม่เคยเบียดเบียนใคร และมักช่วยเหลือสัตว์ที่ตกทุกข์ได้ยากเสมอ

วันหนึ่ง ขณะที่พระโพธิสัตว์กำลังพักผ่อนอยู่บนกิ่งไม้ใหญ่ ได้ยินเสียงร้องโหยหวนด้วยความเจ็บปวดดังมาจากเบื้องล่าง พระองค์ทรงรีบกระพือปีกบินลงไปดู ก็พบกับลูกนกตัวน้อยที่ตกลงมาจากรัง ร่างเล็กๆ บอบช้ำนอนกระเสือกกระสนอยู่บนพื้นดิน ขนร่วงกราว ดวงตาเบิกโพลงด้วยความหวาดกลัว

พระโพธิสัตว์ทรงสงสารลูกนกตัวนั้นเป็นที่สุด จึงค่อยๆ บินลงไปใกล้ๆ และเอ่ยถามด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนว่า “เจ้าเป็นอะไรไป เหตุใดจึงมาตกอยู่ที่นี่?”

“ข้าแต่ท่านผู้มีปีกงาม ข้าตกลงมาจากรัง แม่ของข้าไปหาอาหาร แต่ข้าพลัดตกลงมา ข้าเจ็บไปทั้งตัว ข้ากลัวว่าจะมีสัตว์ร้ายมาทำอันตราย” ลูกนกตอบเสียงสั่นเครือ

พระโพธิสัตว์ทรงปลอบโยนลูกนกด้วยความอ่อนโยน “อย่ากลัวเลย เจ้าตัวน้อย ข้าจะช่วยเจ้าเอง” ว่าแล้ว พระองค์ก็ใช้จะงอยปากที่แหลมคม ค่อยๆ พยุงลูกนกขึ้นมาวางไว้บนหลังอย่างแผ่วเบา เพื่อไม่ให้ลูกนกรู้สึกเจ็บปวดมากขึ้น

ลูกนกน้อยรู้สึกอุ่นใจขึ้นทันทีที่อยู่บนหลังของพระโพธิสัตว์ ขนสีเขียวเข้มของพระองค์นุ่มสบาย และความอบอุ่นจากร่างก็ช่วยบรรเทาความหนาวเย็นที่ลูกนกรู้สึกได้

พระโพธิสัตว์ทรงค่อยๆ บินขึ้นไปบนต้นไม้ใหญ่ที่ลูกนกตกลงมา เพื่อค้นหารังของมัน ท่ามกลางความกังวลใจของลูกนกที่เกาะอยู่บนหลัง

“ข้าแต่ท่านผู้ใจดี ข้ารู้สึกผิดที่ทำให้ท่านต้องลำบาก” ลูกนกกล่าวเบาๆ

“ไม่เป็นไรเลย เจ้าตัวน้อย การช่วยเหลือผู้อื่นนั้นเป็นหน้าที่ของเราทุกคน” พระโพธิสัตว์ตรัสตอบอย่างใจเย็น “เราต้องช่วยกันดูแลผู้อ่อนแอ”

พระโพธิสัตว์ทรงใช้สายตาอันแหลมคมสอดส่องไปทั่วบริเวณ พยายามมองหารังที่คุ้นตา แต่ดูเหมือนว่ารังที่ลูกนกตกลงมานั้นจะอยู่สูงและอยู่ในซอกหลืบที่มองเห็นได้ยาก

ขณะที่พระองค์ทรงบินวนเวียนอยู่บนต้นไม้ ก็มีนกอีกตัวหนึ่งบินผ่านมา เป็นนกตะขาบอีกตัวหนึ่งเช่นกัน แต่มีสีขนหมองคล้ำ ดูเหนื่อยอ่อนและหิวโหย นกตัวนั้นมองมาที่พระโพธิสัตว์ด้วยสายตาที่เต็มไปด้วยความอิจฉาและริษยา

“เจ้ากำลังทำอะไรอยู่?” นกตะขาบอีกตัวเอ่ยถามเสียงห้วน “ทำไมเจ้าถึงมีลูกนกอยู่บนหลังเช่นนั้น? เจ้าหาอาหารมาให้มันได้หรือ?”

พระโพธิสัตว์ทรงตอบด้วยน้ำเสียงปกติ “ข้ากำลังช่วยลูกนกตัวนี้ให้กลับเข้ารังของมัน มันพลัดตกลงมา”

นกตะขาบตัวนั้นหัวเราะเยาะ “โง่เง่าสิ้นดี! เจ้าจะเสียเวลาไปกับเรื่องไร้สาระเช่นนี้ทำไม? จงปล่อยมันไปเสีย แล้วไปหาอาหารให้ตัวเองจะดีกว่า เจ้าเองก็กำลังหิวอยู่ไม่ใช่หรือ?”

พระโพธิสัตว์ทรงส่ายหน้า “ข้าไม่เห็นด้วยกับความคิดของเจ้า การช่วยผู้อื่นสำคัญกว่าการดูแลตนเองในบางครั้ง โดยเฉพาะเมื่อผู้อื่นตกอยู่ในอันตราย”

นกตะขาบตัวนั้นรู้สึกไม่พอใจยิ่งนัก “ความคิดของเจ้ามันดูถูกข้า! เจ้าคิดว่าเจ้าดีกว่าข้าหรืออย่างไร? ข้าจะแสดงให้เจ้าเห็นว่าใครกันแน่ที่ฉลาดกว่า!”

พูดจบ นกตะขาบตัวนั้นก็บินโฉบเข้าไปใกล้พระโพธิสัตว์อย่างรวดเร็ว และใช้จะงอยปากที่แหลมคม จิกไปที่ลูกนกน้อยที่อยู่บนหลังของพระองค์อย่างโหดเหี้ยม

ลูกนกน้อยร้องด้วยความเจ็บปวดอีกครั้ง ก่อนจะสิ้นใจไปบนหลังของพระโพธิสัตว์

พระโพธิสัตว์ทรงตกใจและเสียใจเป็นอย่างยิ่งที่ความพยายามในการช่วยเหลือลูกนกกลับต้องมาจบลงเช่นนี้ พระองค์ทรงรู้สึกโกรธแค้นนกตะขาบตัวนั้น แต่ก็พยายามระงับอารมณ์ไว้

“เจ้าทำอะไรลงไป!” พระโพธิสัตว์ทรงกล่าวเสียงดัง “เจ้าทำร้ายสิ่งที่อ่อนแอและไร้เดียงสา!”

นกตะขาบตัวนั้นเย้ยหยัน “ข้าก็แค่แสดงให้เจ้าเห็นว่า การดูแลผู้อื่นมากเกินไปนั้นเป็นเรื่องโง่เขลา! เจ้าต้องเอาตัวรอดก่อน!” ว่าแล้วมันก็บินจากไป ทิ้งไว้เพียงความเศร้าโศกและความสูญเสีย

พระโพธิสัตว์ทรงเสียใจมาก พระองค์ทรงไม่เข้าใจว่าทำไมสัตว์อื่นจึงมีจิตใจที่โหดร้ายและเห็นแก่ตัวได้ถึงเพียงนี้ พระองค์ค่อยๆ วางร่างของลูกนกน้อยลงบนพื้นดิน และใช้เวลาอยู่กับความเศร้าโศกพักหนึ่ง

ในขณะนั้นเอง แม่ของลูกนกก็บินกลับมา เมื่อเห็นลูกของตนตายอยู่บนพื้นดิน แม่นกก็ร้องคร่ำครวญด้วยความเสียใจอย่างสุดซึ้ง

พระโพธิสัตว์ทรงรู้สึกสงสารแม่นกเป็นอย่างมาก จึงเข้าไปปลอบโยน “ข้าพเจ้าพยายามช่วยลูกของท่านแล้ว แต่ก็มีสัตว์ร้ายมาทำร้ายเสียก่อน”

แม่นกมองมาที่พระโพธิสัตว์ด้วยสายตาที่เต็มไปด้วยความทุกข์ระทม “ขอบคุณท่านมากที่เป็นห่วงเป็นใยลูกของข้า แม้ว่าสุดท้ายเขาจะจากไปก็ตาม”

วันเวลาผ่านไป พระโพธิสัตว์ยังคงใช้ชีวิตอยู่ในป่าแห่งนั้น และทรงมุ่งมั่นที่จะช่วยเหลือสรรพสัตว์ตามกำลังความสามารถของพระองค์เสมอ

ต่อมา ปรากฏว่านกตะขาบตัวที่ทำร้ายลูกนกนั้น ได้รับกรรมตามสนอง มันมีเรื่องราวต้องเผชิญความลำบาก และประสบกับความทุกข์ทรมานต่างๆ นานา

วันหนึ่ง ขณะที่มันกำลังหลบหนีจากอันตราย ก็มาตกอยู่กลางป่าแห่งหนึ่ง ห่างไกลจากที่อาศัยเดิม ร่างกายอ่อนแอ ขนร่วงโรย หิวโหย และหวาดกลัว

บังเอิญพระโพธิสัตว์ทรงโบยบินผ่านมา เห็นนกตัวนั้นอยู่ในสภาพที่น่าเวทนา จึงจำได้ว่าเป็นนกตัวเดียวกันกับที่เคยทำร้ายลูกนก

พระโพธิสัตว์ทรงรู้สึกสงสาร แม้ว่านกตัวนั้นจะเคยทำร้ายตนมาก่อน พระองค์ทรงคิดว่า “แม้เขาจะเคยทำร้ายข้า แต่ในยามที่เขาตกทุกข์ได้ยาก เราก็ควรช่วยเหลือ”

พระโพธิสัตว์จึงบินลงไปใกล้ๆ และถามว่า “เจ้าเป็นอะไรไป เหตุใดจึงมาอยู่ในสภาพเช่นนี้?”

นกตะขาบตัวนั้นเมื่อเห็นพระโพธิสัตว์ก็รู้สึกละอายใจเป็นอย่างยิ่ง

“ข้าแต่ท่านผู้ใจดี ข้าได้ทำความผิดไว้มาก ข้าหลงผิดคิดว่าตนเองฉลาดและแข็งแกร่ง แต่สุดท้ายข้าก็ต้องมาประสบกับความทุกข์ทรมานเช่นนี้ ข้าได้ทำร้ายผู้อื่น และบัดนี้ข้าก็ได้รับผลกรรมแล้ว” มันกล่าวเสียงแผ่วเบา

พระโพธิสัตว์ทรงรับฟังด้วยความสงบ

“การรู้สำนึกผิดนั้นเป็นสิ่งที่ดี การยอมรับความผิดพลาดของตนเองเป็นก้าวแรกสู่การเปลี่ยนแปลง” พระองค์ตรัส “ข้าจะช่วยเจ้า หากเจ้าสัญญาว่าจะไม่ทำร้ายผู้อื่นอีก”

นกตะขาบตัวนั้นดีใจมาก และรีบให้คำมั่นสัญญา

“ข้าขอสัญญา ข้าจะไม่มีวันทำร้ายผู้อื่นอีก ข้าจะเปลี่ยนตัวเองเป็นคนใหม่”

พระโพธิสัตว์จึงบินไปหาผลไม้สุกที่อร่อยที่สุดในป่า มาป้อนให้นกตะขาบตัวนั้นจนอิ่มท้อง และช่วยพามันไปยังที่ที่ปลอดภัย

หลังจากนั้น นกตะขาบตัวนั้นก็ได้ปรับปรุงตนเองให้ดีขึ้น และไม่เคยคิดร้ายต่อผู้อื่นอีกเลย

ส่วนพระโพธิสัตว์ ก็ยังคงเป็นนกตะขาบที่มีจิตใจเมตตา โอบอ้อมอารี ช่วยเหลือสรรพสัตว์ทั้งหลายในป่าต่อไป สร้างความสุขและความสงบให้กับทุกชีวิต

คติธรรม

ความเมตตากรุณาต่อสรรพสัตว์เป็นคุณธรรมอันประเสริฐ แม้ผู้ที่เคยทำผิดกับเรา หากเขาสำนึกผิดและกลับตัว เราก็ควรให้อภัยและช่วยเหลือเขา

บารมีที่บำเพ็ญ

เมตตาบารมี